Polo peche de camas, polo deterioro da atención primaria, polo acoso á sanidade pública

Creación do Consello Local de Saúde de A Coruña o 30 de outubro de 2018
Amosando publicacións coa etiqueta promoción de saúde. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta promoción de saúde. Amosar todas as publicacións

xoves, 30 de marzo de 2017

Exemplo práctico de promoción de saúde para reducir desigualdades en saúde


Hace poco más de una década se puso en marcha en Catalunya un programa muy valorado desde diferentes sectores: el programa Salut als barris (salud en los barrios). Por primera vez se impulsaba un programa con mirada de barrio orientado a mejorar la salud de los habitantes en ciudades como Barcelona, poniendo en marcha, por ejemplo, estrategias de acción comunitaria orientadas en salud, es decir, con el objetivo de mejorar la salud de la población. Ahora, un proyecto de investigación liderado por el Instituto de Gobierno y Políticas Públicas (IGOP) y la Agencia de Salud Pública de Barcelona (ASPB) y financiado por RecerCaixa ha evaluado si la acción comunitaria en salud se asocia realmente a una mejora de la salud de la población de un barrio.
Ante el incremento de las desigualdades en salud en Barcelona, el proyecto se fijaba como objetivo evaluar si la acción comunitaria tiene un impacto real sobre la salud y puede servir también como herramienta para reducir las desigualdades en salud. El resultado es que en los barrios con fuerte acción comunitaria en salud se detecta una mejora de la salud autopercibida -un indicador que los expertos señalan como muy representativo- mayor que en los barrios sin acción comunitaria.


"La acción comunitaria en salud implica una manera diferente de entender la salud, parte de la idea de que la salud está afectada en gran medida por factores sociales y de entorno (laborales, culturales, familiares, sociales, medioambientales, etc.) y de eso hay mucha evidencia científica", explica Raquel Gallego, investigadora principal del proyecto. La idea, dice, en la acción comunitaria orientada a la salud es que diferentes agentes -vecinos, maestros, monitores de tiempo libre, servicios sociales, profesionales sanitarios del barrio, etc.- se impliquen en el diagnóstico de las principales problemáticas de salud de una comunidad pero también en cómo se pueden abordar.
El estudio se ha realizado centrándose en 49 de los 73 barrios de Barcelona: aquellos con un nivel socioeconómico más bajo, con una renta inferior a la media de la ciudad. "La salud tiene mucho que ver con las condiciones socioeconómicas de la población por eso nos hemos querido centrar en estos barrios", explica a este medio Maribel Pasarin, médica y directora del Observatorio de la ASPB. En la misma línea Gallego recuerda que existe una relación clara entre renta y desigualdades en salud: "a medida que aumenta la renta mejoran los indicadores de salud". "Además es precisamente en los barrios donde se han desplegado las acciones comunitarias orientadas en salud más intensas", añade Gallego. Así, se han comparado de esta muestra de barrios indicadores en salud en dos años concretos (2001-2011) dentro de una década según su nivel de acción comunitaria en salud.

En los resultados se observan mejoras sobre todo en la salud autopercibida de las mujeres de edad avanzada. "La hipótesis es que las mujeres mayores son uno de los colectivos más beneficiados por la acción comunitaria porque hay muchas acciones orientadas a las personas mayores y las mujeres son las que más participan", explica Pasarin.
Asimismo los resultados también indican que disminuye el consumo de drogas si hay más acciones de tipo comunitario y que es un elemento favorecedor de la reducción de las desigualdades sociales en salud, es decir las diferencias debidas a factores sociales. En este indicador la diferencia entre hombres y mujeres es a la inversa que en la salud autopercibida. "Hay una bajada muy espectacular en consumo de drogas entre los hombres incluso partiendo de un consumo más elevado que las mujeres", matiza Gallego.
El proyecto también concluye que no hay una fórmula única ni mejor que hacer acción comunitaria. De hecho, los investigadores aseguran que es el tipo de comunidad que hay en cada barrio (por ejemplo si es activa y cohesionada o no lo es) lo que determinará la manera en que se hace la acción comunitaria. "Puede que en un barrio haya una falta de hábitos saludables en la alimentación mientras que en otro el principal problema de salud sea el aislamiento de las personas de tercera edad", dice Gallego. Los resultados del proyecto se presentarán este martes en la Escuela del IGOP seguido de un debate sobre la acción comunitaria en el ámbito de la salud con diversas experiencias.

El caso del barrio de Roquetes

De todos los barrios de Barcelona el de Roquetes es precisamente el que, de acuerdo con una serie de indicadores, tiene una acción comunitaria más intensa. Roquetes, en el distrito de Nou Barris, tiene una renta familiar disponible en la franja baja de la ciudad de Barcelona y el paro supera ampliamente la media. Además, se trata de un barrio que ha tenido un déficit histórico de servicios. Sin embargo, ha sido esta carencia la que también ha hecho de Roquetes un barrio con capacidad de acción colectiva que se ha movilizado en múltiples ocasiones, como hicieron por ejemplo durante la década de los ochenta, para reivindicar un Centro de Atención Primaria.
Sin embargo, la mejora de la salud de una población, en este caso de un barrio, no depende únicamente de los servicios sanitarios de los que dispone. "Tenemos el chip que los que nos tenemos que implicar en mejorar la salud son los profesionales sanitarios y aunque es cierto que la atención primaria tiene una mirada comunitaria también hay otros agentes y profesionales que pueden implicarse", explica Pasarin. Un ejemplo, cita, es el aislamiento no querido en personas mayores. "En un caso así puede hacer mucho más la red social, generar vínculos, que un médico", dice. Una idea que comparte Felipe Herrera, técnico del Plan Comunitario de Roquetes que se encarga de los temas de salud. Según él, muchos de los elementos que generan salud no están en el centro de salud sino a su alrededor y cita como ejemplo hacer actividad física o tener trabajo.
En los últimos veinte años este barrio, como otros de la ciudad, ha ido incorporando acciones comunitarias orientadas a incidir en aquellos aspectos que condicionan la salud. Fue en Roquetes sin embargo, explica Raquel Gallego, donde la acción comunitaria en salud fue pionera. Así, en 2003 -antes incluso de que se pusiera en marcha el programa Salut als barris- Roquetes inició un Plan de desarrollo comunitario y un diagnóstico participativo de la salud en el barrio. Más adelante este plan pasaría a ser 'A Roquetes fem salut (En Roquetes hacemos salud) - salut als barris'.
"La gente en Roquetes tiene la sensación de que si hay alguna dificultad en el barrio se puede solucionar", dice Herrera. Algunos ejemplos de acciones comunitarias en el barrio de Roquetes son talleres o acciones de grupo orientadas a fomentar el autocuidado, mejorar los hábitos de alimentación, prevenir el consumo de drogas o promover la salud mental de los vecinos y las vecinas del barrio. Este último, intervenciones destinadas a mejorar el bienestar mental, surgió de hecho, explica Herrera, porque con la crisis cada vez llegaba más gente en la red con malestar emocional por una situación de desempleo. "Si te sientes mejor, si encuentras una red en tu barrio puede que no te sientas deprimido y no hace falta que te acaben recetando ansiolíticos", dice la investigadora principal del proyecto. "Lo importante es el concepto de barrio saludable y de red cuidadora, hacer de la necesidad una capacidad", concluye el técnico.

sábado, 11 de marzo de 2017

SOS Sanidade Pública participa no Escano Cidadán da Coruña

SOS Sanidade Pública participa no Escano Cidadán da Coruña no Pleno municipal no que se aproba a moción da creación do Consello Local de Saúde.
Expresa a súa satisfacción pola acollida de todos os grupos e o goberno municipal á iniciativa de SOS Sanidade Pública de creación do Consello Local de Saúde e manifesta as súas expectativas de futuro con este organismo.

Fala, en representación da Plataforma SOS Sanidade Pública, Ramón Veras Castro:


Texto da exposición no Escano Cidadán:


Sr Alcalde, concelleiras, concelleiros, persoal do Concello, persoas asistentes como público (e que aínda resisten) e asistentes por streaming.

Boa noite

Eu falo en representación da Plataforma de mellora e defensa da sanidade pública de A Coruña, SOS Sanidade Pública A Coruña.

Aprobouse hoxe a moción conxunta para a creación do Consello Local de Saúde de A Coruña. Foi unha iniciativa de SOS Sanidade Pública de A Coruña, agora xa é unha iniciativa deste Pleno municipal.

Estamos moi contentos e satisfeitos pola acollida tanto do goberno municipal nas persoas de Silvia Cameán e Claudia Delso, como nos grupos municipais. Entrevistámonos por parte do PP con Rosa Lendoiro e Roberto Coira, con Mar Barcón, do PSOE e Avia Veira, d BNG.

Como vostedes saben, xa o mencionaron antes, os organismos internacionais relacionados coa saúde e a literatura científica fala reiteradamente nos últimos anos da necesidade de poñer en marcha iniciativas de saúde pública nas que
- por un lado, se promovan políticas sanitarias multisectoriais,
- por outro, se teña en conta a Saúde en Todas as Políticas
- e por último, se ofrezan recursos para que a poboación poida atender mellor á súa saúde

Unha saúde entendida agora xa non como ausencia de enfermidade senón como a capacidade que ten a persoa de desenvolver o seu propio potencial persoal e de responder de forma positiva aos retos do entorno, do ambiente que a rodea.

O Consello Local de Saúde pode axudar a mellora a saúde das xentes da Coruña con iniciativas de mellora orientadas en dou sentidos:

1º Por un lado con actividades máis ligadas a estilo de vida e que serán útiles para a mellora de problemas como o cancro, a obesidade, a diabete, tabaquismo ou o alcohol, nos que a prevención está fundamentalmente en como vivimos e nos relacionamos

2º E en segundo lugar na mellora dos determinantes sociais da saúde (as condicións nas que as persoas viven, traballan, crecen e se relacionan). 

Sabido é que estes determinantes sociais da saúde poden ter máis influencia na mortalidade que os factores xenéticos ou biolóxicos.

Nun estudo publicado na prestixiosa revista médica Lancet do 31 de xaneiro mediron actividade física, tabaquismo, hipertensión arterial, inxesta de sal, diabete, obesidade, alcohol e estatus socioeconómico, e observaron que o tabaco era a variable de maior impacto pero o cambio de categoría de estatus ofrecería un maior impacto de redución da mortalidade na poboación que a redución de hipertensión arterial, diabete ou mesmo obesidade.

Non valen, polo tanto, para controlar esta influencia na saúde os servizos sanitarios. Faise necesario crear outras vías de mellora.

O Consello Local de Saúde é unha oportunidade para que calquera colectivo da cidade que teña unha idea ou unha iniciativa de mellora da saúde poida canalizala por medio deste organismo. É unha oportunidade para promover na sociedade cambios e melloras que non se poderán dar desde os servizos sanitarios.

Claro, un organismo deste tipo será útil dependendo da súa actividade, e será moi dependente do liderado e impulso do mesmo. Non podemos permitir que se converta nunha inútil institución burocrática máis, e pola nosa parte intentaremos que non sexa así. Necesitamos mantelo vivo, activo. Para iso poderán contar con nós no que faga falta.

Agradecerlles finalmente a acollida da iniciativa e desexarlles un gran éxito tanto ao goberno, parece que será Silvia Cameán quen lidere este proxecto, e ao PP, PSOE e BNG pola súa corresponsbilidade na creación e desenvolvemento deste Consello.

Moitas grazas

domingo, 5 de febreiro de 2017

O baixo status socioeconómico produce enfermidade e morte. Nas nosas mans (e políticas) está cambialo. Publicado no LANCET

O papel dos determinantes sociais da saúde na produción de enfermidade e na mortalidade, máis datos sobre o mesmo.

O Plan de acción 2013-2020 da OMS para a prevención de enfermidades crónicas non infecciosas define 7 obxectivos principais:

- Insuficiente actividade física
- Tabaquismo
- Hipertensión arterial
- Inxesta de sal
- Diabete
- Obesidade
- Alta inxesta de alcohol
Refírese a isto como os factores de risco 25 x 25, co obxectivo xeral de reducir a mortalidade prematura por enfermidades crónicas non infecciosas nun 25% para o ano 2025.

No pasado, os factores socioeconómicos coláronse nos informes globais das axencias internacionais como se viu no informe da Comisión da OMS sobre Determinantes Sociais da Sasúde no 2008 e na Declaración de Río sobre Determinantes Sociais da Saúde.

De todos modos, a pesar de que o baixo status socioeconómico é un dos máis fortes preditores de enfermidade e mortalidade no mundo, as pobres circunstancias socioeconómicas, non forman parte das estratexias preventivas modificables.

Pero SI son modificables tanto a situación socioeconómica como as súas consecuencias sobre a mortalidade con políticas no plano local, estatal e internacional.

O artigo publicado na revista LANCET en xaneiro de 2017 vén confirmar de novo a importancia de actuar sobre a variable socioeconómica e non dedicarnos só a baixar a tensión arterial ou a adelgazar, aspectos importantes de por si, pero insuficientes na estratexia de saúde pública.

Pódese acceder ao texto do artigo na seguinte ligazón:


Neste estudo participaron 1751479 persoas de Inglaterra, Francia, Suiza, Portugal, Italia, Estados Unidos e Australia.

O risco de mortalidade foi como mínimo un 38% maior (HR homes 1,42 IC 95%1,38-1,45) para os homes e un 28% para as mulleres (HR mulleres 1,34 IC 95% 1,28-1,39) con baixo estatus socioceconómico en relación cos de alto status socioeconómico.


A repercusión na poboación (medida como fracción atribuible poboacional) é importante xa que se se combate a variable baixo status socioeconómico reduciríamos como mínimo un 17,63% a mortalidade nos homes e un 12,76% nas mulleres). O beneficio maior obtense coa redución do tabaco nos homes (cunha redución mínima do 26,90% da mortalidade na poboación exposta e nas mulleres coa inactividade física (un mínimo do 20,42%).
Hai que fixarse que a mellora da situación económica ofrecería un maior impacto de redución da mortalidade na poboación que a redución da hipertensión arterial, diabetes ou mesmo obesidade.

 O baixo estatus socioeconómico (agrupando homes e mulleres) foi asociado tamén a 2,1 anos de vida perdidos entre as idades de 40-85 anos mentres se perden 0,5 anos de vida por alta inxesta de alcohol, 0,7 por obesidade, 3,9 por diabete, 1,6 por hipertensión, 2,4 por inactividade física e 4,8 por fumar.


Estudos como este orientan as estratexias eficaces de saúde pública e por onde deben ir as políticas.

martes, 28 de xullo de 2015

Reunión de SOS Sanidade Pública Coruña co Alcalde Xulio Ferreiro e a concelleira Silvia Cameán

SOS Sanidade Pública Coruña foi recibida no concello polo Alcalde Xulio Ferreiro. Estaba presente tamén na reunión a concelleira Silvia Cameán.

Acordan establecer liñas de colaboración na defensa e mellora da sanidade pública.
SOS informa e solicita colaboración do Concello para a celebración dunhas xornadas de saúde en outono nas que se falaría de promoción de saúde (moi importante desde o ámbito municipal), participación cidadá e sostenibilidade so sistema sanitario.